Wybrana hymnografia niedzieli przed Bożym Narodzeniem, Świętych Ojców

Tłumaczenie hymnografii: ks. H. Paprocki, za: liturgia.cerkiew.pl

NA WIELKICH NIESZPORACH, Do: Panie, wołam do Ciebie, dodajemy trzy stichery zmartwychwstania, trzy Anatoliosa i cztery ojcom. Jeśli natomiast niedziela ta wypada po 20 grudnia, to śpiewamy trzy stichery zmartwychwstania, jeden Anatoliosa, trzy stichery przedświęcia i trzy świętym ojcom.

Stichery przedświęcia, ton 6: Prosomion: Całą odłożywszy.

Niezachodzące Słońce idzie zajaśnieć z dziewiczego łona i oświecić cały świat, przeto postarajmy się spotkać Je czystymi oczyma i czystymi czynami, podjąć Je teraz duchem, idącego do swoich przedziwnym zrodzeniem, jak zechciał, aby nas odpadłych od rajskiego życia znowu w nie wprowadzić jako Łaskawca zrodzony w Betlejem.

Na ramionach cherubinów noszony Bóg Słowo w Hipostazie zjednoczył się z ciałem, zamieszkał w nieskalanym łonie i stał się człowiekiem, przychodzi na ziemię urodzić się z pokolenia Judy, grota święta upiększa się dla Króla wszystkich jak najwspanialszy pałac, żłóbek zaś jak ognisty tron, w którym Dziewica Maria jako niemowlę Go składa, Nieogarnionego, na odnowienie stworzenia.

W żłobie dla zwierząt Dziewica składa Ciebie, Boże Słowo niemające początku i przyjmujące początek, co przekracza zrozumienie, idzie rozwiązać moją głupotę, którą podjąłem z zawiści węża, pieluszkami zostaje owinięty, aby rozerwać łachmany i więzy grzechów moich, jedyny dobry i Przyjaciel człowieka, przeto Ciebie sławię, śpiewam i kłaniam się z wszelką radością Twemu przyjściu w ciele, przez które zostałem wyzwolony.

Stichery świętym ojcom, prosomion ten sam:

Pamięć praojców objawiła się krańcom ziemi, zaiste pełna światłości i jaśnieje zorzami łaski, Chrystus bowiem zapalił z wysoka Słońce świetliste i gwiazd zgromadzenie wiedzie z nim zapaliwszy, i zrodzenie Bogoczłowiecze okazuje w Betlejem, a my z wiarą zrodzenie pobożnie oklaskując, radujemy się chwałą przedświęcia.

Upiększając się chwałą Bożego przyjścia, Adam dzisiaj się raduje jako fundament i umocnienie mądrych praojców, a z nim weseli się Abel i Henoch współraduje się, cieszy się Set wraz z Noem, z patriarchami zaś śpiewa Abraham pełen chwały i zrodzenie bez ojca teraz Melchizedek widzi z wysoka, przeto Bożą pamięć Chrystusowych praojców i my sprawujemy modląc się o zbawienie dusz naszych.

Zajaśniało wesoło w piecu zgromadzenie mądrych w Bogu dzieci i zrodzenie Chrystusa głosi na ziemi, bowiem jako czcigodna rosa zstąpił Pan i rodzącą zachowuje niespaloną i nieskalaną, i wzbogaca Bożymi darami, przeto raduje się przyjemny Bogu Daniel weseląc się, kamień bowiem z góry niesieczonej wyraźnie przewidział i odważnie modli się teraz za dusze nasze.

Chwała. Ojcom. Ton 6:

Daniel, mąż upragniony, jako kamień bez pomocy ręki odsieczony widział Ciebie, Panie, bez nasienia zrodzonym niemowlęciem nazwał Ciebie, z Dziewicy wcielonym Słowem, niezmiennego Boga i Zbawcę dusz naszych.

I teraz. Przedświęcia. Leona Bizancjusza:

Groto upiększ się, Owieczka bowiem nadchodzi nosząc w łonie Chrystusa. Żłobie, przyjmij Tego, który słowem rozwinął bezsensowne czyny nas, zrodzonych z ziemi. Pasterze, grajcie na piszczałce, świadcząc o budzącym bojaźń cudzie. Magowie z Persji, przynieście Królowi złoto, kadzidło i mirrę, albowiem przyszedł Pan z Dziewicy Matki. Matka upadłszy, pokłoniła się Jemu jako służebnica, i mówi do trzymanego w swoich objęciach: Jakże zamieszkałeś we mnie? Jakże wyrosłeś we mnie, Zbawco mój i Boże?

Po 20 grudnia śpiewamy: I teraz. Teotokion według wypadającego tonu.

(…)

Na litii stichera świątyni i stichera ojcom, ton 1:

Oświeceni promieniami mówienia o Bogu wspaniali prorocy zawsze są błogosławieni i słowa Ducha owocnie przynoszą, niewypowiedziane zrodzenie Chrystusa Boga głoszą wszystkim i przyjmują koniec sprawiedliwy, życie spędziwszy cudowne.

Chwała. Ton 1. Germanosa:

Przyjdźcie, miłośnicy świąt, zgromadzenie praojców wychwalmy w psalmach: Adama Praojca, Henocha, Noego, Melchizedeka, Abrahama, Izaaka i Jakuba, po Zakonie zaś Mojżesza, Aarona i Jozuego, Samuela i Dawida, a z nimi Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela i dwunastu wraz z Eliaszem, Elizeuszem i wszystkimi, Zachariasza i Chrzciciela, głoszących Chrystusa, życie i zmartwychwstanie rodzaju naszego.

I teraz. Przedświęcia. Ton 1:

Upiększaj się, Betlejem, otwórz się, Edenie, gotuj się, Eufrato, odnawia się bowiem Adam i Ewa z nim, klątwa zostaje zniszczona, zbawienie światu zakwitło, dusze sprawiedliwych weselą się, jako dar przynoszą zamiast mirry śpiew i przyjmują niezniszczalność. Oto bowiem w żłobie spoczął, przeto niech śpiewacy nieustannie głoszą: Panie, chwała Tobie.

(…)

Na stichownie stichera zmartwychwstania i według alfabetu. Jeśli jest 24 grudnia i wigilia, śpiewamy isomelos, ton 2:

Domu Eufrato, grodzie święty, proroków chwało, upiększ dom, w nim bowiem rodzi się Bóg.

Stichos: Bóg nadejdzie z południa i Święty z góry cienistej czaszy.

Betlejem, ziemio Judy, dla będącego w ciele świetliście przygotuj Bożą grotę, w której Bóg ciałem urodzi się z nieznającej męża świętej Dziewicy, aby zbawić nasz rodzaj.

Stichos: Panie, usłyszałem głos Twój i uląkłem się, Panie, zrozumiałem dzieła Twoje i boję się.

Przyjdźcie wszyscy, świętujmy wstępnie z wiarą narodzenie Chrystusa i duchowy śpiew jako gwiazdę ofiarujmy, magów sławienie z pasterzami zawołajmy: Przyszło zbawienie ludziom z dziewiczego łona, wzywając wiernych.

Chwała. Isomelos Cypriana: (…)

I teraz. Przedświęcia. Cypriana:

Oto przybliża się czas zbawienia naszego, przygotuj się groto, Dziewica nadchodzi, aby urodzić. Betlejem, ziemio Judy, upiększ się i wesel, albowiem z Ciebie zajaśnieje Pan nasz. Usłyszcie góry i pagórki, i okolice krainy judzkiej, że nadchodzi Chrystus, aby zbawić człowieka, którego stworzył jako Przyjaciel człowieka.

Po 20 grudnia: I teraz. Teotokion:

O nowy cudzie, większy od dawnych cudów! Któż bowiem pozna Matkę bez męża rodzącą i noszącą na swych rękach trzymającego całe stworzenie? Bóg zechciał się urodzić, którego jako niemowlę Przeczysta swoimi rękoma nosiła i mając do Niego matczyną odwagę, nie przestawaj modlić się za czczących Ciebie, aby ulitował się i zbawił dusze nasze.

(…)

Jeśli ta niedziela wypadnie 24 dnia, to na pobłogosławienie chlebów śpiewamy troparion ojcom: Wielkie są czyny dokonane przez wiarę! (dwa razy) i wigilii:

Niegdyś przyszła do Betlejem Mariam, zapisać się ze starcem Józefem, jako pochodzący z potomstwa Dawidowego, nosząc w łonie poczętego bez nasienia. Nadszedł czas narodzin i nie znalazło się ani jedno miejsce w gospodzie, ale pięknym pałacem wydała się Królowej grota. Chrystus się rodzi, aby podnieść upadły obraz (jeden raz).

NA JUTRZNI, po: Bóg i Pan, troparion zmartwychwstania dwa razy. Chwała. Ojcom. I teraz. Teotokion lub przedświęcia. Zwykła recytacja Psałterza i katyzmy poetyckie zmartwychwstania wraz z ich teotokionami. Jeśli jest 24 grudnia, to śpiewamy poniższe katyzmy poetyckie.

Po pierwszej recytacji Psałterza katyzma poetycka, ton 4: Prosomion: Zadziwił się Józef.

Boże, przez ojców ogłosiłeś tajemniczo mające być na ziemi objawienie się Boga, przedwiecznego Syna Twego z Dziewicy, przez Abrahama i Jakuba, Judę i pozostałych, Jessego i Dawida, i wszystkich proroków, w Duchu ogłaszając przychodzącego w Betlejem Chrystusa, wzywającego wszystkich będących na ziemi.

Po drugiej recytacji Psałterza katyzma poetycka, ton 8: Prosomion: Mądrości.

Święto ojców Bożych radośnie obchodzimy, wierni, czcząc Abrahama, Abla, błogosławiąc Seta i Henocha, opiewając Enosza, Noego, Sima i Jafeta. Abrahama, który przez Zakonem zajaśniał wiarą i wysławmy Bożego Izaaka, Jakuba, Judę, Lewiego i cnotliwego Józefa, i z wiarą zawołajmy: Noszący w sercu Boga praojcowie módlcie się do Chrystusa Boga, aby dał odpuszczenie grzechów obchodzącym z miłością przedświęcie świętej pamięci waszej.

Po Nieskalanych troparion i katyzmy poetyckie ojcom, ton 8: Prosomion: Mądrości.

Abrahama, Izaaka i Jakuba wysławmy wszyscy w pieśniach, łagodnego Dawida, Jozuego i dwunastu patriarchów wraz z trzema młodzieńcami, którzy wygasili płomień ognia mocą Ducha, wołając do nich: Radujcie się, którzy odważnie zdemaskowaliście oszustwo szalonego króla, i módlcie się do Chrystusa, aby dał odpuszczenie grzechów świętującym z miłością świętą pamięć waszą.

Chwała, i teraz.

Z łona ojcowskiego zstąpiłeś i przez niewypowiedziane wyniszczenie przyjąłeś nasze ubóstwo, co przekracza naturę, Przyjacielu człowieka, i zechciałeś zamieszkać w grocie, Panie, przeto magowie kierowani przez gwiazdę przynoszą Tobie dary jako Władcy stworzenia. Pasterze i aniołowie dziwią się, wołając: Chwała na wysokościach Bogu, który idzie na ziemię urodzić się jako człowiek.

(…)

Kanon Przedświęcia. Ton 1. (Nie śpiewany przed 20 grudnia)

[bez hirmosów]

Pieśń 1

Teraz Dziewica idzie urodzić w Betlejem Chrystusa w ciele jako niemowlę, Chrystusa dobrowolnie wyniszczonego, Chrystusa widzialnego, niebo i ziemia niech się radują.

Góry i pagórki podskoczcie, prorocy głoszący Boga radujcie się, ludzie i narody zaklaszczcie, nastało zbawienie wszystkich i oświecenie, zrodzenie w grocie w Betlejem.

Teotokion: Ubogim bywa bogaty, aby wzbogacić zubożałego przez złość, Bogoczłowiek poznawany jest z Dziewicy nieznającej małżeństwa, bez żadnej zmiany, wszyscy zaśpiewajmy Mu chwałę, albowiem się rodzi.

Pieśń 3

Ten, który przed wiekami z Ojca jest zrodzony, co przekracza myśl, w łono Dziewicy wcielił się w czasach ostatecznych, jak sam to wie, chcąc odnowić ludzkość zniszczałą przez radę złego węża.

Ten, który na wysokościach zasiada z Ojcem i Duchem, widząc upokorzoną naturę ludzką, Syn Boży niemający początku przyjmuje początek i chce się ciałem urodzić jako człowiek.

Teotokion: Bardziej świętego od aniołów i całego stworzenia, Anioła Wielkiej Rady teraz bez nasienia rodzi się ciałem na zbawienie wszystkich nieustannie Jemu śpiewających: Święty jesteś, Panie.

Pieśń 4

Berło z korzenia Jessego zrodziłaś, Dziewico, wydając kwiat niewiędnący, Stwórcę wszystkich, który jako Bóg całą ziemię upiększa kwiatami, wołającą do Niego: Chwała mocy Twojej, Panie.

Mnie, fałszywie okradzionego przez pokarm, upadłego rozumem i upodobnionego do zwierząt, przyszedłeś nauczać, Słowo Boże, stałeś się niemowlęciem i spocząłeś w żłobie zwierzęcym: Chwała mocy Twojej, Panie.

Teotokion: Z góry ocienionej, Dziewicy, Ciebie wcielonego, Jezu, Habakuk ogłosił, góry złe i pagórki kruszącego, i oddającego zniszczeniu pychę złego i demoniczne wynoszenie się

Pieśń 5

Z natury Władca chcąc sługi podnieść, Syn Boży najdoskonalszy zechciał z miłosierdzia być nazwany Synem Człowieczym, Najłaskawszy, przeto dobrowolnie wyniszczony idzie urod